Mediation

Transformatieve Mediation

Transformatieve mediation ontstond begin jaren '90 in de Verenigde Staten als een reactie op de probleemoplossende mediation. De probleemoplossende mediation was en is zowel in de Verenigde Staten als in Nederland de dominante oriëntatie op mediation. De kern ervan is dat mensen in een conflict standpunten hebben ingenomen en er niet zelf in slagen uit de impasse te geraken die het gevolg is van de onverenigbaarheid van die standpunten. De mediator zoekt naar belangen en behoeften achter die standpunten en probeert een onderhandeling op gang te brengen waarbij het doel is bruggen te slaan tussen die belangen en behoeften. Het onderhandelingsresultaat is het resultaat van een zogenaamde win-win-onderhandeling.

Erkenning en empowerment

De grondleggers van de transformatieve mediation, Joseph Folger en Baruch Bush, werken vanuit een andere visie op conflict. Zij zien een conflict als een verstoring van het evenwicht tussen twee menselijke basisbehoeften, te weten:

• de behoefte aan verbinding (de relatie met de ander);
• de behoefte aan zelfontplooiing (gericht op het zelf).

De mediator stelt zich niet tot doel om de partijen tot een onderhandelingsresultaat te brengen, maar om dit evenwicht te herstellen. Daarbij staan twee begrippen centraal, waaraan alle technieken en interventies die de mediator doet, gerelateerd kunnen worden: erkenning (recognition) en empowerment. Erkenning heeft betrekking op de behoefte aan verbinding en leidt tot begrip voor elkaars perspectief. Empowerment heeft met de behoefte aan zelfontplooiing te maken en richt zich op het nemen van besluiten. Bij de transformatieve mediation worden alle besluiten - zowel op inhouds- als op procesniveau - door partijen genomen en in dat opzicht komt de basisgedachte van mediation, de autonomie van partijen, in de deze methode in haar meest zuivere vorm tot uiting.

Het gebaar

Een mediation die volgens deze benadering wordt gedaan, leidt vaak tot meer dan een onderhandelingsresultaat ('beyond resolution'), omdat er ook ruimte is voor thema's die onder het conflict liggen. Twee buren die in eerste instantie in de mediation praten over geluidsoverlast, kunnen uiteindelijk terechtkomen bij onderliggende thema's als vriendschap en isolement. Juist omdat de mediator in geen enkel opzicht stuurt, zie je vaak dat het conflict zich aanvankelijk verdiept. De transformatief werkende mediator heeft echter altijd de overtuiging dat het dal een bodem heeft en dat van daaruit echte verbinding kan ontstaan.

Veel mensen herkennen het gevoel dat een ruzie nog niet helemaal is opgelost als er afspraken zijn gemaakt. Een uitspraak als 'Oké, dan doen we het in het vervolg wel zo', kan gemakkelijk leiden tot een gevoel bij beide partijen dat er toch nog iets hangt. Pas als er van beide kanten een verhaal volgt waaruit blijkt dat het perspectief van de ander volledig is begrepen, ontstaat er ruimte voor het maken van een gebaar: een uitgestrekte hand, een omhelzing, een schouderklop, een gebaar van verzoening.

Groei van de transformatieve mediation

De transformatieve mediation wordt steeds bekender. In de Verenigde Staten heeft US Postal in 2004 besloten interne conflicten op te lossen met behulp van deze benadering. Dit heeft geleid tot een verdere ontwikkeling van de methodiek: er verscheen een volledig nieuwe editie van het boek The Promise of Mediation waarin onder meer een volledig uitgeschreven mediation is opgenomen. Deze mediation - The Purple House Conversations - is ook op dvd beschikbaar. In onze opleiding Transformatieve Mediation laten we deze dvd onverkort zien.

In Nederland behoren wij tot een beperkt aantal opleidingsinstituten die een uitgebreide opleiding Transformatieve Mediation aanbieden. Cursisten geven in de evaluatie van deze opleiding keer op keer aan dat ze deze training en deze benadering een zeer waardevolle aanvulling vinden op de basisopleiding die ze bij ons of elders hebben gevolgd.