Mediation

Narratieve Mediation

Narratieve mediation ziet een conflict niet zozeer als een botsing van standpunten of belangen (zoals de probleemoplossende mediation) maar eerder als een bosting van verschillende constructies van de werkelijkheid. Ieder mens heeft als het ware zijn eigen werkelijkheid gecreëerd; een objectieve werkelijkheid bestaat niet.

Verhalen

Die geconstrueerde werkelijkheid krijgt vorm in de verhalen die we vertellen. De wetenschap dat een verhaal maar één mogelijke constructie van de werkelijkheid is en dat er dus ook een andere constructie mogelijk is, biedt mediators mogelijkheden. In een mediation vertellen de betrokkenen ieder hun verhaal. Die verhalen verschillen, maar bij elkaar opgeteld ontstaat bijna altijd een verhaal van wantrouwen en onbegrip. Dit verhaal is vaak zo krachtig dat het andere verhalen heeft verdrongen. Wie herkent niet het fenomeen dat we in een conflict de neiging hebben juist die dingen naar voren te halen die dat dominante verhaal van wantrouwen en onbegrip ondersteunen? We zijn niet bewust bezig de werkelijkheid te verdraaien, maar op een of andere manier verdwijnen juist die elementen uit het verhaal die niet passen bij deze dominante constructie.

Volgens de narratieve mediation is er echter altijd een ander verhaal. Een verhaal dat niet verteld wordt of waarvan slechts flarden in het dominante conflictverhaal opduiken. Partijen lijken vergeten te zijn dat ze nog kort geleden een gesprek gehad hebben waarin wel sprake was van enig begrip, dat er ook momenten zijn geweest dat er wel vertrouwen in elkaar was. De mediator tracht zullen onvertelde elementen naar boven te halen en verzamelt op die manier bouwstenen voor het andere, het alternatieve verhaal.

Oorsprong van de narratieve mediation

Anders dan de probleemoplossende en de transformatieve mediation heeft de narratieve mediation zijn wortels niet in de Verenigde Staten. De narratieve mediation is ontwikkeld in Nieuw-Zeeland en heeft als theoretische grondslag de filosofische stroming die het sociaal-constructionisme wordt genoemd. De Franse filosoof Foucault was één van de grondleggers van deze stroming die ook aan de basis staat van de methode van organisatie- en teamontwikkeling, Appreciative Inquiry (Waarderend Organiseren) en van de coachingsmethode Waarderend Coachen. Ook oplossingsgerichte therapie komt voort uit deze denkrichting.

Positief mensbeeld

Wat ons aanspreekt in de narratieve mediation is het feit dat deze benadering het positieve in mensen naar voren haalt. Natuurlijk is er ruimte voor een verhaal waarin mensen vertellen over het conflict en de impact die dat op hen heeft, maar er wordt ook ruimte gecreëerd voor een verhaal waarin het conflict geen vat op hen had en waarin ze zich met succes tegen het conflict wisten te verzetten. Er is ruimte om te vertellen wat wel goed gaat, welke weg je met de ander zou willen gaan en welke hoop je voor de toekomst hebt.

Een belangrijk uitgangspunt in de narratieve mediation is de gedachte dat we altijd een keuze hebben. We kunnen ons door het conflict laten leiden en we kunnen het conflict toestaan bijvoorbeeld onze onderlinge relaties kapot te maken, maar dat hoeft niet: we kunnen er ook voor kiezen het conflict een halt toe te roepen en ons los te maken van de grip die het conflict op ons leven heeft. Mensen worden in hun handelen niet gemotiveerd door een negatief karakter of kwalijke eigenschappen, maar door het beeld dat ze van de werkelijkheid hebben gevormd. Op het moment dat de mediator erin slaagt om met partijen ruimte te scheppen voor een andere werkelijkheid (die in de kiem al bestaat en slechts blootgelegd moet worden), verandert ook onmiddellijk het gedrag.

Toekomst

Het Expertisecentrum Conflictmanagement is in Nederland hét instituut dat de narratieve benadering op de kaart heeft gezet. Wij hebben de eerste Nederlandstalige publicaties over deze methode op onze naam staan en bieden als enige een opleiding narratieve mediation aan. Wij zijn ervan overtuigd dat deze vorm van mediation een grote toekomst heeft. We leven in een tijd waarin het denken in problemen en het vooropstellen van individuele belangen en behoeften geleidelijk plaats maakt voor denken vanuit onderlinge verbondenheid van mensen en vanuit de mogelijkheden die ontstaan als we in onze kracht zijn en ons geïnspireerd voelen. Narratieve mediation, Waarderend Organiseren (Appreciative Inquiry) en Waarderend Coachen sluiten aan bij die andere manier van denken.